Stadswapen en vlag van Utrecht

De Franken bewaarden de rode halve soldatenmantel in een kapel en Sint Martinus werd hun populairste beschermheilige. Op hun veroveringstochten namen zij de halve mantel als hun vaandel mee om zo succes te hebben in de strijd. In hun kielzog kwamen missionarissen mee om de overwonnenen te kerstenen. Zij kwamen ook naar het noordelijk deel van Europa, waar zij vele Sint Maartenskerken stichtten. Onder hen bevond zich Willibrord. Rond het jaar 700 bouwde hij binnen het oude Romeinse castellum, op het huidige Domplein, een Sint Maartenskerkje. Zo werd Sint Maarten de schutspatroon van de nederzetting van Willibrord en het later daar ontstane Utrecht. En ook nu nog bezit Utrecht twee Sint Maartenskerken en is de voormalige Sint Martinusparochie onderdeel van de Rooms Katholieke binnenstadsparochie.

Het Utrechtse stadswapen en de stadsvlag vertonen het verhaal van de deling van de mantel. Het rode deel is de mantel, het witte deel Sint Maartens onderkleed. Het officiële stadsvaandel in het Utrechtse stadhuis toont ons de roodwitte stadsvlag, maar dan is er op het witte veld de stadspatroon Sint Maarten afgebeeld, zijn mantel delend met de bedelaar. Het vaandel werd vroeger in de Utrechtse Buurkerk bewaard. Het stadsvaandel en stadswapen droegen Sint Maarten in het witte veld tot het jaar 1528.
Karel V nam in dat jaar de wereldlijke macht over van de Utrechtse bisschop en hij was voortaan de machthebber in Utrecht. Hij liet daarop de beeltenis van Sint Maarten uit vaandel en wapen verwijderen en vervangen door de dubbele adelaar. Dit om Utrecht te tonen dat de keizer voortaan de macht had.

In 1948 herstelde de gemeente Utrecht het oude gebruik: Sint Maarten werd weer terug geplaatst in de stadsvlag. Ongeveer 20 jaar geleden verwijderde diezelfde gemeente de heilige weer uit de vlag. Hij staat nu nog wel in het stadsvaandel. Dit is te zien in de hal van het stadhuis.

Wilt u een stadsvlag in uw bezit krijgen, lees meer hierover in de rubriek “artikelen”.