Utrecht en Sint Maarten in Europees cultureel perspectief

Eind augustus 2005 ontstond er contact tussen het Sint Maartensberaad Utrecht en het Centre Culturel Européen Saint Martin de Tours. Dit Europese "Centre" beoogt Sint Maarten als symbool van cultureel Europa te promoten. Het thema van de manteldeling door Sint Maarten: het samen delen staat hierin centraal.
Het centrum heeft een 20 pagina's tellend bulletin samengesteld, waarin de Europese landen met enigerlei Sint Maartentraditie worden vermeld. Dit zijn: Hongarije, Italië, Duitsland, Frankrijk, Luxemburg, België, Zwitserland, Oostenrijk, Slowakije, Slovenië, Kroatië, Scandinavië, Spanje, Engeland en Nederland.
Bij Nederland staan de steden Utrecht en Groningen vermeld met een Sint Maartenskerk.
Het beraad heeft voor het centrum een nieuwe tekst en enkele nieuwe foto's gemaakt ter vervanging van de tekst over Sint Maarten in Utrecht en de bijbehorende foto van de Domtoren. Ook is het activiteitenprogramma van de Sint Maartensviering 2005 in Utrecht in het Frans vertaald en met aanvullende Utrechtse Sint Maartensinformatie aan de directeur van het centrum, de heer Antoine Selosse, toegezonden.
Deze heeft enthousiast gereageerd en aangekondigd Utrecht te willen bezoeken.
Na een bezoek aan Groningen bezocht hij op zaterdag 3 december 2005 de stad Utrecht.
Het programma bestond uit een uitwisseling van ervaringen, verwachtingen en bedoelingen van beide partners in het overleg. Tevens werden bezoeken gebracht aan de Sint Maartenskerk of Domkerk, het "Sint Maartenkwartier", de regentenzaal van het Barthlomeusgasthuis, de hal en de trouwzaal van het stadhuis en de Sint Catharinakathedraal.
Het Sint Maartensberaad Utrecht werd vertegenwoordigd door mevrouw mr.B.Kortenhoff-Neppérus (voorzitter), heren B. van der Wees en Chr.van Deventer (secretaris). Het overleg werd gesteund door mevrouw L.Glas, die zonodig als tolk optrad tijdens de Frans-Nederlandse gesprekken.

De heer Selosse werd om 10.00 uur opgehaald bij hotel Amrâth op het Vredenburg en vervolgens wandelde het gezelschap via Lange Elisabethstraat, Steenweg, Donkerstraat, 3e Buurkerksteeg, ingang Buurkerktoren, 1e Buurkerksteeg, Steenweg, Choorstraat, Stadhuisbrug, Oude Gracht, trappenhuis Openbare Bibliotheek, Stadhuisbrug, Oude Gracht, Ganzenmarkt, Korte Minrebroederstraat, bezoek hal en trouwzaal stadhuis, Oudkerkhof, Vismarkt, Zoutmarkt, Maartensbrug, Servetstraat, Domplein, naar de Domkerk.
Hierbij werden dertien afbeeldingen of uitingen van Sint Maarten bekeken
Om 11.00 uur werd de Domkerk bezocht, alwaar ontvangst door predikant van de Domkerk, ds. H. van Olst. In de Domproostenkapel werden de eerste gesprekken gevoerd, waarbij de Utrechtse delegatie versterkt was met ds. van Olst.
Hierbij werden de Sint Maartenskoeken van de Domkerk bij de koffie geserveerd. Daarna werd de gast rond 11.45 uur naar het Domplein geleid, waar de stadsbeiaardier Arie Abbenes het laatste kwartier van zijn reguliere carillonbespeling ter ere van de heer Selosse een Frans karakter gaf. Deze stelde dat zeer op prijs. Een rondleiding door de Domkerk sloot dit deel van het bezoek af.

Na het bekijken van de pandhof, met de afbeeldingen uit het leven van Sint Maarten, werd er via de bloemenmarkt op het Janskerkhof, gewandeld naar restaurant Luden, waar geluncht werd. Hier voegde wethouder G.Abrahamse zich bij het gezelschap, die de gast namens het gemeentebestuur welkom heette en dit vergezeld liet gaan van een cadeau en een brief van de burgemeester. Bij de lunch werd het gesprek gedurende een uur voortgezet, met hierbij ook de inbreng van wethouder Abrahamse.
Rond 14.30 uur wandelde de groep door de zuidelijke binnenstad, langs het huis Loenersloot (met Sint Maartensgevelsteen) naar de Sint Catharinakathedraal, alwaar de glas in loodramen, met daarin onder andere de Heilige Martinus en de Heilige Willibrordus, werden bekeken.

Ook het Barthlomeusgasthuis werd bezocht. Hier bekeek de groep de wandtapijten van Maximiliaan van der Gucht, het glas in lood en het stempel van het Sint Maartensgasthuis.
De afsluitende gesprekken waren in brasserie "Goeie Louisa", waar onze gast nog enige Utrechtse attenties in ontvangst mocht nemen. Rond 17.30 uur vertrok de heer Selosse per trein.

Aandachtspunten, welke in deze ontmoeting naar voren zijn gekomen.

1. Antoine Selosse merkte op dat in Utrecht Sint Maarten niet alleen met de kerk verbonden is, maar ook stedelijk een zichtbare plaats heeft.
2. de Heer Selosse bezocht Utrecht in een reeks bezoeken aan Europese Sint Maartenskerken. Voor Nederland waren dat Groningen en Utrecht, waarbij laatst genoemde een uitstekende indruk heeft achtergelaten.
3. Zijn vraag aan ons was: "zet een netwerk van Sint Maartenskerken/steden in Nederland op, waarbij Utrecht een centrale positie krijgt en een coördinerende rol toebedeeld zou worden".
4. Probeer een band te leggen tussen universiteiten van Tours en Utrecht.
5. Ontwikkel een Sint Maartensroute in de Utrechtse binnenstad. Deze wandelroute zou gemarkeerd kunnen worden met het logo (een voetafdruk met gedeelde mantel en zwaard) van Sint Maarten, dat het Centre ook heeft toegepast op Sint Maartensroutes rond Tours.
6. Het opgenomen worden van Utrecht in een netwerk van Europese Sint Maartensteden kan een stimulans zijn voor Utrecht om haar ambitie, Europese Culturele hoofdstad in 2018, dichterbij te brengen.
7. Het opgenomen zijn van Utrecht in een Europees netwerk van Sint Maartenssteden kan wellicht stimulerend werken.
8. Voor de punten 6 en 7 dienen door de overheden wel acties ondernomen te worden. Hierbij is de suggestie van een eventueel contact met de honorair Franse consul wellicht dienstig.
9. In onze gesprekken met Antoine Selosse is ons gebleken dat het begrip "cultureel" in dit project een breed begrip is. Dat betekent dat de maatschappijkritische exponent in het begrip "cultureel" zeker een plaats heeft, dus niet puur folkloristisch of als "schone kunst" begrepen dient te worden. Het "samen delen" (met de manteldeling van Sint Maarten als symbool) staat centraal in dit Europese project.

Utrecht, januari 2006.

Chris van Deventer.
(secretaris)